bhalamedia.com

భారీ భూకంపం టర్కీ, సిరియా దేశాలను కుదిపేసింది. ఈ భూకంపం ధాటికి ఇరుదేశాల్లో కలిపి మొత్తం సుమారు 7 వందల మంది ప్రాణాలు కోల్పోగా వేలాది భవనాలు నేలమట్టమయ్యాయి. వందల సంఖ్యలో జనం గాయాలపాలయ్యారు. ఇరుదేశాల సరిహద్దు ప్రాంతంలోని గాజియాన్ తెప్ ప్రాంతానికి 33 కిలోమీటర్ల దూరంలో.. 18 కిలోమీటర్ల లోతున భూకంప కేంద్రం ఉన్నట్లు జియోలాజికల్ సర్వే ప్రకటించింది. భూకంప తీవ్రత రిక్టర్ స్కేలుపై 7.8గా నమోదైంది. భూకంపం సంభవించిన తర్వాత సుమారు 20 సార్లు భారీ ప్రకంపనలు ఏర్పడటంతో భవనాలు కూలి ఎక్కువ నష్టం వాటిల్లినట్టు అధికారులు వెల్లడించారు. వందలాది మంది ఇంకా శిథిలాల కిందే ఇరుక్కున్నారు. రంగంలోకి దిగిన ఆయా దేశాల ఆర్మీ.. సహాయక చర్యలను ముమ్మరం చేసింది.
టర్కీ చరిత్రలో 1939లో సంభవించిన భారీ భూకంపం తర్వాత ఇదే మళ్ళీ అంత తీవ్రమైనదిగా రికార్డైంది. 1939లో సంభవించిన భూకంపంలో ఎర్జికాన్ పట్టణంలో దాదాపు 33 వేల మంది మృత్యువాతపడ్డారు. ప్రస్తుతం భూకంపం సంభవించిన ప్రాంతంలో టర్కీ ఆర్మీకి చెందిన ఎయిర్ కారిడార్ ఉంది. భూకంపం విషయం తెలిసిన వెంటనే భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ తీవ్ర దిగ్భ్రాంతిని వ్యక్తం చేశారు. భారత్ నుంచి అవసరమైన సహాయ సహకారాలు అందజేస్తామని వెల్లడించారు. భారత్ నుంచి మెడికల్ బృందాలు, డాక్టర్లతో పాటు మందులను కూడా వెంటనే ప్రత్యేక విమానంలో టర్కీ పంపించారు. 100 మందితో కూడిన రెండు ఎన్డీఆర్ఎఫ్ బృందాలు కూడా టర్కీ బయల్దేరాయి. అత్యవసర సమయంలో సేవలందించే ఈ బృందంతో పాటు ఎమర్జెన్సీలో కూడా అనేక అత్యాధునిక పరికరాలను భారత ప్రభుత్వం పంపించింది. గాయపడిన వారికి అవసరమయ్యే మందులను త్వరలోనే ఏర్పాటు చేసి టర్కీకి పంపిస్తామని భారత విదేశాంగ శాఖ మంత్రి జైశంకర్ తెలిపారు.

సంవత్సరానికోసారి దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ భవిష్యత్తును అంచనా వేస్తూ చేసే కేటాయింపులు.. లెక్కలు.. పద్దులు.. బడ్జెట్ అంటే ఇవి మాత్రమే. కానీ అదే బడ్జెట్ ను విదేశాంగ విధానంతో రంగరించి సరిహద్దు దేశాలపై అస్త్రంగా కూడా ఉపయోగించుకోవచ్చని భారత్ చాటి చెప్పింది. తాజాగా కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మల సీతారామన్ కొత్త వార్షిక బడ్జెట్ పార్లమెంట్ ముందుంచిన విషయం తెలిసిందే. ఈ బడ్జెట్ లోనే ఉంది అసలు లెక్కంతా. వడ్డింపులు, కేటాయింపులే కాదు.. పక్కనే ఉంటూ పక్కలో బల్లెంలా ప్రవర్తించే చైనా, పాకిస్తాన్ లాంటి దేశాలకు పనికొచ్చే ఎత్తులు, పైఎత్తులు కూడా ఈ బడ్జెట్ లో పొందు పరిచింది మన కేంద్ర ప్రభుత్వం.
మారిన విదేశాంగ విధానానికి అనుగుణంగా మోడీ సర్కార్ ప్రవేశపెట్టిన తాజా బడ్జెట్‌లో సైతం అంతకుమించిన యాక్షనే ఉన్నట్టు కనిపిస్తోంది. ఇందుకు కారణం తాజా బడ్జెట్‌లో మిత్ర దేశాలకు చేసిన కేటాయింపులే. తాలిబన్ల రాజ్యం అఫ్ఘనిస్తాన్‌కు కూడా రెండోందల కోట్ల కేటాయింపులు జరిపారు. అయితే, మన బడ్జెట్‌లో ఇతర దేశాలకు కేటాయింపులు జరపడం వెనుక మోడీ సర్కార్ వ్యూహమేంటి? సరిహద్దు దేశాలకు ఆర్ధిక సాయంతో.. శత్రుదేశాలకు ఎలా చెక్ పెట్టబోతున్నారు?
శత్రువుకు షాకివ్వాలంటే సరిహద్దుల్లో బుల్లెట్లు పేల్చాల్సిన పనిలేదు. సరిహద్దు దేశాలతో మైత్రిని మిస్సవ్వకుండా ఉన్నా సరిపోతుంది. గతకొంత కాలంగా డ్రాగన్ కంట్రీ చైనా చేస్తోంది ఇదే. కాకపోతే చైనా తన అవసరాల కోసం చిన్న దేశాలను వాడుకుని వదిలేస్తుంది. కానీ, భారత్‌ మాత్రం ఒక్కసారి తనతో దోస్తీ చేస్తే కడవరకూ అండగా నిలుస్తుంది. అంతే తేడా.. భారత్, చైనా విదేశాంగ విధానంలో తేడాల గురించి సింపుల్‌గా స్పష్టంగా చెప్పాలంటే.. శ్రీలంకకు అప్పులిచ్చి హంబన్‌టోట పోర్టును ఆధీనంలోకి తెచ్చుకోవడం, పాకిస్తాన్‌తో ఎకనామిక్ కారిడార్‌ అంటూ భారత్‌పై కుట్రలు చేయడం.. ఇప్పుడు తాలిబన్లతో వ్యాపారం పేరుతో దగ్గర కావడం లాంటివి.. చైనా తీరుకు అద్దం పట్టేవి. అదే భారత్ విషయానికి వస్తే.. పొరుగు దేశాలతో వాణిజ్యం ఉన్నా, లేకున్నా కష్ట కాలంలో అండగా నిలవడం మన నైజం. అదికూడా ఆ దేశాల నుంచి ఏం ఆశించకుండానే. ఇప్పుడు కూడా భారత్ తన బడ్జెట్‌లో పొరుగు దేశాలకు కేటాయింపులు చేసిం ది. కానీ, ఈ కేటాయింపులు మాత్రం చాలా స్పెషల్. ఎందుకంటే గతకొంతకాలంగా చైనా దూకుడుకు ఈ కేటాయింపులు కళ్లెం వేస్తాయి.
కేంద్ర బడ్జెట్ 2023లో భారత్ తనతో సఖ్యాతగా ఉన్న మిత్రదేశాలకు కేటాయింపులు చేసింది. భూటాన్‌కు అత్యధికంగా 2వేల 400 కోట్లు.. నేపాల్‌కు 550 కోట్లు.. మారిషస్‌కు 460.79 కోట్లు.. మాల్దీవులకు 400 కోట్లు.. మయన్మార్‌కు 400 కోట్లు.. ఆఫ్రికన్ దేశాలకు 250 కోట్లు.. బంగ్లాదేశ్‌కు 200 కోట్లు.. ఆప్ఘనిస్తాన్‌కు 200 కేటాయిపులు చేసింది. ఆర్థికమాంద్యం కారణంగా ఈ బడ్జెట్లో విదేశాలకు అందించే సాయం ప్యాకేజీని 5వేల 848.58 కోట్లకు తగ్గించాల్సి వచ్చిందని భారత్ ప్రకటించింది. నిజానికి.. కేంద్రంలో మోడీ సర్కార్ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత మిత్ర దేశాలకు భారీగానే కేటాయింపులు చేస్తుంది. మన దౌత్య విధానం సైతం మారడంతో అందుకు తగ్గట్టుగా బడ్జెట్లో కేటాయింపులు చేస్తోంది. దీని వల్ల అడ్వాంటేజ్ భారత్‌కు ఉంటుంది. ఎందుకంటే చైనా మన పొరుగు, మిత్ర దేశాలైన పాకిస్తాన్.. శ్రీలంక.. మయన్మార్.. నేపాల్ వంటి దేశాలకు నగదు సాయం అందిస్తోంది. దీన్ని ఆసరాగా చేసుకొని జల.. భూ రవాణా మార్గాల్లో పెత్తనం చెలాయిచేందుకు యత్నిస్తోంది. దీంతో భారత్‌‌కు కొంతవరకూ ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి. దీనికి చెక్ పెట్టే ప్రయత్నమే తాజా కేటాయింపులుగా చూడొచ్చు.
నిజానికి.. ఆసియాలో చైనా తర్వాత అతిపెద్ద దేశం ఇండియానే. సరిహద్దు దేశాలతో సఖ్యత ఉంటే అది మనకు చాలా అడ్వాంటేజ్‌గా మారుతుంది. ఆయా దేశాలు సైతం భారత్‌కు అనుకూలంగా వ్యవహరించే అవకాశం ఉంది. ఫలితంగా సరిహద్దుల్లో ఉద్రిక్తలు తగ్గే అవకాశం ఉండటంతోపాటు స్వేచ్ఛా వాణిజ్యం సులభం ఔతుంది. మేకిన్ ఇండియా, ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లాంటి సంస్కరణలు మరింత సక్సెస్ కావాలంటే పొరుగుదేశాలతో వాణిజ్యం చాలా ఇంపార్టెంట్. చిన్న దేశాలతో వాణిజ్యం విషయంలో కోవిడ్ ముందు వరకూ చైనా ఆదిపత్యమే కొనసాగింది. కరోనా కల్లోలం తర్వాత చైనా వాణిజ్యానికి బ్రేకులుపడ్డాయి. అదే కోవిడ్ టైంలో సరిహద్దు దేశాలకు వ్యాక్సిన్, ఔషధాల సరఫరా లాంటి సాయం చేసిన భారత్ వాటితో భేష్ అనిపించుకుంది. ఫలితంగా అప్పటివరకూ చైనాతో వాణిజ్యానికి అలవాటుపడిన చాలా దేశాలకు భారత్ ఇంకాస్త దగ్గరయింది. ఇలాంటి సమయంలో మన బడ్జెట్‌లో పొరుగు దేశాలకు కేటాయింపులు చేయడం అంటే పరోక్షంగా చైనా వాణిజ్యానికి చెక్ పెట్టడమే.
ప్రధానంగా పొరుగు దేశాలకు తాజా కేటాయింపుల్లో ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌కు 200 కోట్లు కేటాయించడం మోడీ సర్కార్ వ్యూహానికి అద్దం పడుతోంది. ఎందుకంటే ఇటీవల డ్రాగన్ దేశం తాలిబన్లతో దోస్తీకి తహతహ లాడుతోంది. ప్రపంచం మొత్తం తాలిబన్ల పాలనను గుర్తించకపోయినా వారితో వాణిజ్యానికి సిద్ధపడింది. దీని లక్ష్యం ఆఫ్ఘన్‌లో ఉన్న ట్రిలియన్ డాలర్ల చమురు నిక్షేపాలపై కన్నేయడమే. ఆ చమురు నిక్షేపాలు కొల్ల గొట్టేందుకు ఎప్పట్నుంచే డ్రాగన్ ఎదురుచూస్తోంది. చివరకు తాలిబన్లకు సైతం నిధులు అవసరం కావడంతో చైనాతో వాణిజ్యానికి అంగీకరించారు. తాలిబన్లతో వాణిజ్యం చేసుకోడానికి మరో కారణం కూడా లేకపోలేదు. ఇప్పటికే తాలిబన్లు పాకిస్తాన్‌‌పై దాడులకు దిగుతున్నారు. భవిష్యత్‌లో పాకిస్తాన్‌ తాలిబన్ల వశమయ్యే అవకాశాలను కూడా కొట్టిపారేయలేం. చైనాతో సన్నిహితంగా మెలుగుతున్న సమయంలో తాలిబన్లు పాక్‌ ను ఆక్రమించుకుంటే పరిస్థితులు మనకు ప్రమాదకరంగా మారొచ్చు. చైనా అధ్యక్షుడు జిన్‌పింగ్.. ఆ దిశగా తాలిబన్లను ఉపయోగించుకునే ప్రమాదముంది. నిజానికి.. పాకిస్తాన్‌తో చైనా దోస్తీ చేయడానికి కూడా రీజన్ భారత్‌లో టెర్రర్ అలజడులు సృష్టించడమే అని ప్రత్యేకించి చెప్పాల్సిన పని లేదు. కానీ, ప్రస్తుతం పాక్ అన్నిరకాలుగా చేతులెత్తేయడంతో దాన్ని వెంటాడుతున్న తాలిబన్లకు వాంటెడ్‌గా చైనా దగ్గరైందనే విశ్లేషణ వినిపిస్తోంది.
ఇలాంటి సమయంలో తాలిబన్లకు ఏం ఆశించకుండానే భారత్ తన బడ్జెట్‌లో 200 కోట్లు కేటాయించింది. ఈ ప్రకటనపై తాలిబన్లు హర్షం వ్యక్తం చేస్తూ ఒక ప్రకటన విడుదల చేశారు. ఇరుదేశాల బంధం బలోపేతం కావడానికి ఈ పరిణామం ఎంతో దోహదపడుతుందన్నారు. అలాగే ఆప్ఘాన్లో తాత్కాలికంగా నిలిచిపోయిన ప్రాజెక్టులను భారత్ తిరిగి పూర్తి చేయాలని తాలిబన్లు కోరారు. 2021 ఆగస్టులో తాలిబన్లు అప్ఘనిస్తాన్‌ను ఆక్రమించిన తర్వాత భారత్ ఆ దేశంలో ప్రాజెక్టులను నిలిపివేసింది. నిజానికి.. తాలిబన్లు కోరుతున్నట్టు ఆఫ్ఘన్‌లో నిలిచిపోయిన ప్రాజెక్టులను భారత్ ఇప్పటికిప్పుడు తిరిగి పట్టాలెక్కించక పోవచ్చు. కానీ, అదే తాలిబన్లు గుడ్డిగా చైనా వలలో చిక్కకుండా తాజా బడ్జెట్ కేటాయింపులు వర్క్‌ఔట్ అవుతాయి. ఇదే సమయంలో భారత్‌ విషయంలో పాకిస్తాన్ మళ్లీ తోకజాడించినా తాలిబన్ల సపోర్ట్ మనకు దొరుకుతుంది. అందుకే కేంద్ర బడ్జెట్‌లో విదేశాలకు చేసిన కేటాయింపుల్లో ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌కు చేసిన కేటాయింపు లది ప్రత్యేక స్థానంగా విశ్లేషకులు అభివర్ణిస్తున్నారు.
ఒక్క ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌ మాత్రమే కాదు.. భూటాన్, నేపాల్, శ్రీలంక లాంటి దేశాలన్నీ భారత్‌కు ప్రత్యేకమే. ఈ దేశాలకు కేటాయింపులు చేయడం ద్వారా డ్రాగన్ కంట్రీ చైనా మన దరిదాపుల్లోకి రాకుండా ఉంటుందనడంలో ఎలాంటి అతిశయోక్తీ కాదు. అందుకే, శత్రువుకు చెక్ పెట్టాలంటే సరిహద్దుల్లో యుద్ధం ఒక్కటే కాదు.. స్నేహం కూడా ఓ మార్గం అవుతుందనేది. ఏదేమైనా పొరుగు దేశాలకు మోడీ సర్కార్‌ చేసిన కేటాయింపులు బీజింగ్‌కు ఓ రకమైన షాకింగ్ మూమెంటనే చెబుతున్నారు.

ఉక్రెయిన్-రష్యా యుద్ధం భీకరంగా కొనసాగుతుండగానే ప్రపంచం ముందు మరో వార్‌సైరన్‌ మోగుతోంది. ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ మధ్య ఎప్పట్నుంచో ఉన్న ఉద్రిక్తతలు ఇప్పుడు దాడులు, వార్నింగ్‌ల వరకూ వెళ్లాయి. ఇరాన్ క్షిపణి స్థావరమే లక్ష్యంగా మూడు డ్రోన్లు బాంబులతో విరుచుకుపడ్డాయి. ఈ దాడి ఇజ్రాయెల్ నిఘా సంస్థ పనే అంటూ ఇరాన్‌ యాక్షన్‌లోకి దిగిపోయింది. దాడికి ప్రతి దాడి తప్పదని హెచ్చరికలు చేస్తోంది. ఏ రెండు దేశాల మధ్య అయినా యుద్ధం ఒక్క బుల్లెట్‌తోనే మొదలవుతుంది. అలాంటి పరిస్థితులనే గతేడాది ఫిబ్రవరి 24న ప్రపంచం మొత్తం చూసింది. ఇప్పుడు మరోసారి అదే ఫిబ్రవరి ఇంకో యుద్ధా న్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేయబోతోందా అన్న అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ఇస్ఫహాన్.. ఈ సిటీ ఇరాన్‌కు అత్యంత కీలకమైన నగరం. ఎందుకంటే ఇక్కడే ఇరాన్ ఆర్మీకి ఆయుధాలు అందించే కీలక క్షిపణి కేంద్రాలున్నాయి. ఈ దాడి విజువల్స్‌ కూడా అలాంటి క్షిపణి కేంద్రాలపై జరిగినప్పుడు క్యాప్చర్ చేసినవే. ఈ నగరంలో ఏం జరుగుతుం దో.. ఇరాన్ సర్కార్ ఎలాంటి కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తుందో సొంత ప్రజలకే తెలీదు. అలాంటిది బయటి నుంచి మూడు డ్రోన్లు నగరంలోకి వచ్చి ఎంచుకున్న పాయింట్లపై బాంబులు విడిచి విధ్వంసం సృస్టించాయి అంటే.. ఇది పూర్తిగా తెలిసిన బయటివారిపనే అయి ఉండాలి. ఇస్ఫహాన్‌లో ఇరాన్‌ యాక్షనేంటో పూర్తిగా తెలిసింది ఇజ్రాయెల్ నిఘా సంస్థ మొస్సాద్‌కే. ఈ విషయం ఇరాన్‌కు కూడా తెలుసు. అందుకే, ఈ దాడి జరిగిన తర్వాత పూర్తి వివరాలు బయటకు చెప్పని ఇరాన్ సర్కార్.. ఇస్ఫహాన్‌లో దాడికి మూడు డ్రోన్లు వస్తే.. రెండింటిని కూల్చివేశామని మాత్రమే చెప్పింది. అయితే, ఆ మూడు డ్రోన్లు ఎందుకొచ్చాయో.. అవి ఏ లక్ష్యంతో దాడులకు దిగాయో ఇరాన్‌కు పూర్తిగా తెలుసు. కానీ, దాడులపై మాత్రం తేలుకుట్టిన దొంగలా సైలెంట్‌గా ఉండిపోయింది. ఇస్ఫహాన్‌లో తమ యాక్షన్‌ బయటి ప్రపంచానికి తెలియకూడదని ఇరాన్ భావించింది కాబట్టే ఇరాన్ సైలెంట్‌గా ఉండిపోయింది.
నిజానికి.. ఇస్ఫహాన్‌లో రెండు క్షిపణి అభివృద్ధి కేంద్రాలు ఉన్నాయి. వీటితోపాటు మరో రెండు క్షిపణి సాంకేతికతకు సంబంధించిన సంస్థలు కూడా ఇక్కడి నుంచి పనిచేస్తున్నాయని లండన్‌లోని ఇంటర్నేషనల్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ స్ట్రాటజిక్‌ స్టడీస్‌ పేర్కొంది. వీటన్నింటికీమించి అణు ప్రయోగ ల్యాబ్‌లకు ఇస్ఫహాన్ సిటీ కేరాఫ్ అడ్రస్. ఈ నగరంలో నాలుగు అణు ల్యాబ్‌లు నిర్వహిస్తున్నారు. ఇదే సమయంలో ఇటీవల దాడి జరిగిన ప్రదేశంలో ఇరాన్‌ ఓ హైపర్‌సోనిక్‌ క్షిపణిని అభివృద్ధి చేసిందని ఇజ్రాయెల్‌ కూడా ఆరోపణలు చేస్తోంది. తాజాగా దాడి జరిగిన ప్రదేశం ఇరాన్‌ హైపర్‌ సోనిక్‌ క్షిపణి అభివృద్ధి కేంద్రం కావొచ్చని మొస్సాద్‌ మాజీ చీఫ్‌ డానీ యాటమ్‌ ఇజ్రాయెల్‌ ఆర్మీ రేడియోలో చెప్పారు. ఇరాన్‌ వద్ద దాదాపు 3వేల వరకూ బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులు ఉన్నాయని.. వీటిల్లో కొన్ని టెల్‌ అవీవ్‌ను కూడా చేరుకోగలవని యాటమ్ తెలిపారు. ఇజ్రాయెల్ నిఘా సంస్థ దగ్గర ఇస్ఫహాన్‌ గురించిన సీక్రెట్స్ అన్నీ ఉన్నాయనేందుకు ఈయన మాటలే బెస్ట్ ఎగ్జాంపుల్‌. ఇరాన్‌ అభివృద్ధి చేసిన ఆయుధాలను యుద్ధ కల్లోలిత దేశాలు సిరియా, పాలస్తీనా, లెబనాన్‌కు సరఫరా చేస్తోందని, అందుకే క్షిపణి కేంద్రాలను ఇజ్రాయెల్‌ టార్గెట్‌గా చేస్తోందనే విశ్లేషణలు కూడా వినిపిస్తున్నాయి.
మరోవైపు.. ఇస్ఫహాన్‌లో దాడులపై మొదట సైలెంట్‌గా ఉన్న ఇరాన్.. ఆ తర్వాత ఇజ్రాయెల్‌ను కార్నర్ చేయడం మొదలుపెట్టింది. తమ భూభాగంలో ఉన్న ఆయుధ కర్మాగారంపై దాడి చేసింది ఇజ్రాయెలేనని ఇరాన్‌ ఆరోపించింది. తాజాగా.. ఐక్యరాజ్యసమితికి రాసిన లేఖలో ఇజ్రాయెల్ దాడిపై ప్రతీకారం తీర్చుకునే హక్కు తమకు ఉందని లేఖలో చెప్పింది. ఇరాన్‌లోని ఇస్ఫహాన్‌ నగరంలో ఆర్మీ ఆయుధ కర్మాగారంపై మూడు డ్రోన్లు దాడి చేయగా వాటిలో రెండింటిని కూల్చేశామనీ.. మూడో డ్రోన్‌ వల్ల స్వల్ప ఆస్తి నష్టం వాటిల్లిందని లేఖలో పేర్కొంది. తమ ప్రాథమిక దర్యాప్తులో ఇజ్రాయెల్‌ ఈ దాడి చేసినట్లు తేలిందన్న ఇరాన్.. తగిన సందర్భంలో సరైన రీతిలో బదులిస్తామని పేర్కొంది. అంటే, ఇజ్రాయెల్‌పై దాడికి దిగుతామని పరోక్షంగా ఐక్యరాజ్యసమితికి తేల్చి చెప్పారనే విశ్లేషణలు వినిపిస్తున్నాయి. నిజానికి.. ఇరాన్‌ అణ్వస్త్రాలు ప్రయోగించకుండా అడ్డుకోవడమే ఇజ్రాయెల్‌ తొలి ప్రాధాన్యం. ఇజ్రాయెల్‌ రెండు పనులు చేయాల్సి ఉంది. వాటిలో మొదటిది ఇరాన్ అణ్వాయుధాల తయారీని ఆపడమైతే.. రెండోది అణ్వస్త్రాలు ప్రయోగించే వ్యవస్థలు ఇరాన్‌కు దక్కకుండా చేయడం. దీనికి తోడు ఇరాన్‌ అభివృద్ధి చేసిన పలు రకాల ఆయుధాలను సిరియా, లెబనాన్‌, పాలస్తీనాకు సరఫరా చేయడం తలనొప్పిగా మారింది. ఈ క్రమంలో ఇస్ఫహాన్‌లోని క్షిపణి కేంద్రాన్ని ఇజ్రాయెల్‌ నిఘా సంస్థ మొస్సాద్‌ లక్ష్యంగా చేసుకొని ఉండొచ్చనే విశ్లేషణలు ఉన్నాయి. ఈ తరహా దాడులు చేయడంలో ఇజ్రాయెల్ నిఘా సంస్థ మొస్సాద్‌ది అందెవేసిన చేయి. ఇప్పుడు కూడా మొస్సాద్ తన సీక్రెట్ ఏజెంట్ల సాయంతోనే ఇస్ఫహాన్‌ నగరంలో ఉన్న క్షిపణి కేంద్రాలను అతిదగ్గర నుంచి ప్లాన్‌ చేసి కొట్టినట్టు మిలటరీ ఎక్స్‌పర్ట్స్ అనుమానిస్తున్నారు. ఇరాన్‌ సైతం ఇలాంటి అనుమానాలే వ్యక్తం చేస్తోంది. మొస్సాద్‌కు చెందిన వారు కాకుండా మరే ఇతర వ్యక్తులకూ ఇస్ఫహాన్‌లో దాడులు చేసే సీన్ ఉండదనే విశ్లేషణలు వినిపిస్తున్నాయి.
మరోవైపు.. ఈ దాడి వెనుక రష్యా-ఉక్రెయిన్‌ యుద్ధ కోణం కూడా ఉందని పశ్చిమ దేశాలు అంచనా వేస్తున్నాయి. దీనికి ఇరాన్‌ డ్రోన్లే కారణమని వెస్ట్రన్ మీడియా చెబుతోంది. పశ్చిమ దేశాల ఆరోపణలకు కారణం ఉక్రెయిన్‌పై యుద్ధంలో రష్యా ఉపయోగిస్తున్న ఇరాన్ డ్రోన్లే. ఇరాన్‌ నుంచి అందిన షహీన్‌ డ్రోన్లతో మాస్కో దళాలు ఉక్రెయిన్‌పై దాడులు చేస్తున్నాయి. ఈ డ్రోన్లు తమకు కలిసి రావడంతో ఇరాన్‌ నుంచి క్షిపణులు కూడా కొనాలని మాస్కో భావిస్తున్నట్టు అమెరికా ఆరోపిస్తోంది. ఈ క్రమంలోనే ఇజ్రాయెల్‌ సాయంతో క్షిపణి కేంద్రంపై అమెరికానే దాడి చేయించిందనే ప్రచారం ఉంది. అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి ఆంటోనీ బ్లింకెన్ ఇజ్రాయెల్‌లో పర్యటించడం కూడా ఈ అనుమానాలకు బలం చేకూరుస్తున్నాయి. ఈ విషయాన్ని కాస్త తాజా పరిణామాలతో ఇరాన్‌ అణు ఒప్పందంపై ఆశలూ క్రమంగా తగ్గుతున్నాయి. ఈ టైంలో జరిగే ఈ దాడులకు ఇరాన్‌ స్పందించి.. పరిస్థితిని ఉద్రిక్తంగా మార్చడమో.. అమెరికా, యూరప్‌ తో అణు ఒప్పందం చర్చలను కొనసాగించడమో తేల్చుకోవాల్సి ఉంటుందని ఇజ్రాయెల్‌ సైనిక ఇంటెలిజెన్స్‌ మాజీ అధికారి గ్రిన్‌ బెర్గ్‌.. రేడియో ఫ్రీ యూరప్‌ రేడియో లిబర్టీ పత్రికకు చెప్పారు. ఓవరాల్‌గా తాజా దాడులతో ఇరాన్‌ తెగిస్తే మరో భీకర యుద్ధం మొదలైనట్టే అనే విశ్లేషణలే వినిపిస్తున్నాయి.